Giriş

Çeçenistan'ın Petrol Rezervleri ve Rusya

Bakü-Novorossisk Boru Hattı ve Çeçenistan

Çeçenistan'da Mashadov Dönemindeki Gelişmeler ve İkinci Çeçen-Rus Savaşı

Rusya’nın Geleceği Açısından Kafkasya

Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Kafkasya ve Kafkas Ötesinin jeopolitik konumu değişmiş, Rusya Hazar denizi havzasındaki hâkimiyetini kaybetmiştir. Kafkas Ötesinde bağımsızlıklarını kazanan Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan yönlerini Rusya’ya değil, Batıya çevirmişlerdir. ABD’nin rolü sebebiyle Kafkasya ve Kafkas Ötesinde Türkiye ve İran’ın pozisyonu güçlenmiştir. Bölgede dinî faktörler siyasî ve sosyal roller oynamaya başlamıştır. Kafkasya-Kafkas Ötesi ve Hazar havzasında askerî-stratejik durum da değişmiştir. Türkiye Kafkas Ötesine komşu bölgelerinde mevzilenmiş askerî birlikleri ile bölgedeki en güçlü askerî potansiyeldir.

Rusya’nın hâlihazırda Ermenistan’da 1 askerî üssü, Gürcistan’da ise 3 askerî üssü bulunmaktadır. Rus birlikleri ayrıca Abhazya ve Güney Osetya’da da mevzilendirilmiştir. Azerbaycan ise topraklarında Rusya’nın askerî üslerine, hatta barışgücü birliklerine bile izin vermemektedir. Kafkas Ötesindeki Rus askerî gücünün sayısı toplam 20 bin asker ile 5.500 sınır muhafızından ibarettir. Rusya ayrıca Karadeniz ve Hazar denizindeki donanma üslerini de kaybetmiştir. Rusya’nın Hazar denizindeki en önemli kıyı askerî üsleri Azerbaycan’da kalmıştır. Rusya bu sebeple Astrahan’da yeni askerî donanma üsleri inşâ etmek zorundadır.

Rusya’nın Kafkasya ve Kafkas Ötesinde etkinliğini ve hâkimiyetini kaybetmesi bu jeostratejik boşluğun Türkiye ya da bir başka batılı ülke tarafından doldurulmasına yol açacaktır. Rusya’nın Kafkas Ötesindeki stratejik etkisinin zayıflaması Kafkasya’da bağımsızlık peşinde olan özerk cumhuriyetleri güçlendirecek ve Rusya bu stratejik bölgede ciddî ve uzun sürecek problemlerle karşı karşıya kalacaktır.

Kaynaklar

Ebel, Robert E., (1995). “The history and politics of Chechen oil”, Caspian Crossroads Magazine, 1(1), Winter 1995.

Goldman, I., (1995). “Petroleum, pipelines and paranoia in the Caucasus”, International Conference on “International Law and the Chechen Republic”Cracow, 1995.

Ruban, Larisa, (1997). “Growing instability in the North Caucasus: A major threat to Russian regional security”,. Caspian Crassroads Magazine, 3(2), Fall 1997.